Gedempte Zuiderdokken

Team Tomorrowland maakt ontwerp Zuiderdokken

Gisteren bogen in Antwerpen de vijf kandidaat-ontwerpteams zich opnieuw over alle plannen en suggesties die duizenden Antwerpenaren instuurden voor de heraanleg van de gigantische Gedempte Zuiderdokken, het vroegere plein van de Sinksenfoor. Los daarvan ontving Stad Antwerpen een op zijn minst verrassend pakket, een volledige uitgewerkte plannenbundel van de hand van de ploeg achter… Tomorrowland.
“Wat als … wij als jonge mensen mogen inspireren om een nieuw plein in Antwerpen te bedenken? Dan krijgt Antwerpen een groene Zuidertuin.”

Dat is de openingszin van het uitgebreide document dat het ontwerp begeleidt. Initiatiefnemers zijn Manu Beers (35) en Michiel Beers (39), de twee broers achter Tomorrowland. “Wij hebben ons kantoor in de buurt van de Schelde”, zegt Manu. “De Gedempte Zuiderdokken zijn al jaren een gigantische ruimte, maar ook al jaren niks anders dan een parking. Ik heb heel veel over die Gedempte Zuiderdokken gewandeld, maar er ook veel op gevloekt. Ik was uiteindelijk zo ontgoocheld over die uitgestrekte woestenij dat ik ben verhuisd naar buiten de stad. Toen ik dan plots de aankondiging zag waarbij de stad iedereen opriep om mee te denken aan de ontwikkeling van die gigantische ruimte waren we heel blij met de rondvraag van de stad en zijn we in gang geschoten. Eerst wou ik gewoon het enquêteformulier invullen, maar dat voelde niet volledig. Voor Tomorrowland werken we permanent met een zestigtal jonge mensen van allerlei disciplines. We hebben ons met ons team na de uren aan het werk gezet, noem het maar een maatschappelijk project dat ons na aan het hart ligt en waaronder we graag belangeloos onze schouders zetten. We zijn gewoon jonge mensen die graag iets heel moois ontwerpen en creëren. We reizen veel en we hebben wel wat ervaring in het ontwerpen van parken en wat de mensen daarin fijn vinden en niet.”

De sleutel: direct contact met groen en water

De naam die ze het project meegaven verraadt al veel: de Zuidertuin. Manu Beers: “Direct contact met groen en water, dat is de sleutel. Stadsnatuur met een intimistisch karakter, verkeersveilig, met goeie akoestiek, gezellig bourgondisch, contemporain, kunstzinnig en multicultureel. We hebben een reliëfrijk park ontworpen, gaande van droge heuvel naar boomweides tot oevers met plassen. Een verscheidenheid aan biotopen dus.”

“Naarmate we dichter naar het stadscentrum komen, hoe transparanter het groen wordt. Langs die zijde voorzien we ook polyvalente grasweiden met een zonnig karakter en een plaats voor kleinschalige evenementen voor hoogstens duizend mensen. Nee, zeker geen festivals op het Zuid (lacht). We denken veeleer aan spontane initiatieven en aan minimarkten, kleine stadshappenings die mensen uit de buurt kunnen organiseren.”

Kaaimuren weer vrij

Het ontwerp doet na een eerste gewillig oogje denken aan Central Park in New York, maar dan in het klein. Het voorziet er ook in dat grote delen van de nog aanwezige kaaimuren opnieuw worden vrijgegeven. Zo zouden de nieuw aangelegde plassen van hoogstens een meter diep worden begrensd door de authentieke kaaimuren.

Minstens even opvallend is de wijze waarop een helixvormige structuur van één kilometer lang zich door het park slingert. De helixen zijn een reeks van luifels die allerlei functies kunnen hebben, van banken, pergola’s tot verbindingsbruggen.

Manu Beers: “Ieder van die helixluifels zou bijvoorbeeld ook kunnen verwijzen naar een van de vele nationaliteiten die we in de stad hebben. Vanuit Tomorrowland is het logisch dat we zo’n plek als een soort wereldreis zien.”

Opvallend: een speeltuin is niet gepland. Manu Beers: “We geloven meer in een spontane speeltuin, in het spontane spel doorheen het park. Maar wij hebben niet iets gemaakt om zelf deel te nemen als ontwikkelaar. We wilden graag vrijblijvend de stad inspireren vanuit onze passie. En het zou super zijn dat de stad iets creëert dat van deze tijd is en waarop iedereen trots kan zijn.”

Aangenaam verrast

De Antwerpse schepen voor ontwikkeling Rob Van de Velde kreeg deze week pardoes het ontwerp op zijn bureau: “Ik wist er niets van, maar ik was meer dan aangenaam verrast. Voor de Gedempte Zuiderdokken hebben we iedereen opgeroepen aan een enquête mee te doen en er zijn duizenden Antwerpenaren die daarop hebben gereageerd. De stad heeft ondertussen twee intendanten aangesteld en die leggen nu een synthese van die voorstellen voor aan vijf kandidaat-ontwerpbureaus. Die zijn gisteren voor de tweede keer bij elkaar gekomen en het project van Tomorrowland is overhandigd.”

“Hoe blij verrast dat we ook zijn, we gaan er geen voorkeursstatuut aan geven. De broers willen met hun plan alleen maar inspireren, niet deelnemen als ontwikkelaar. Tegen januari zullen we een bevoorrechte partner kiezen en dan kunnen we einde volgend jaar al starten met de ondergrondse parking en met het eerste deel van het park.”

Geen voorkeursbehandeling, maar het ontwerp charmeert de Antwerpse schepen toch: “Het sprookjesachtige van het geheel spreekt me aan, zeker als dat ’s avonds de juiste verlichting meekrijgt. En het gevoel van een autoloze zondag dat uit het geheel spreekt, vind ik heel passend bij wat we met dat terrein willen doen. Die sfeer moeten we meer creëren in de stad. Dit alles toont maar één ding aan: hoe hoog de aspiraties en de verwachtingen liggen rond dit project.”

GvA 31/10/2015

tomorrow1